Connect with us

KANUN LABARAI

Dalilan da ya sa marasa lafiya a Kano suka zabi zuwa ‘kyamis’ maimakon asibiti

Published

on

Aminu Abdullahi

Dayawa daga cikin marasa lafiya a Kano musamman ma masu karamin karafi sun zabi su je kyamis domin duba lafiyarsu maimkon  asibti.

Wani bincike da jaridar Kano Focus ta yi ta gano yadda kyamis ke cika da marasa lafiya da ke neman aduba lafiyar su kamar a asibiti.

Muhammad Tukur Ibrahim da ke Gwauron Dutse a nan Kano  marar lafiya ne da aka iske akan layin jiran mai kyamis, ya ce ba zai iya zuwa asibiti domin a duba shi ba.

Ya ce akwai dogon layi a asibiti, da komai ma ka iya samun mutum kafin azo kansa ga babu kulawar da ta da ce.

“Idan na kamu da rashin lafiya kyamis nake garzayawa, nan ne da naje za a yi min allura abani yan kwayoyi na dawo gida.

“Indai na je asibiti to sai idan lamarin ya ta’azzara naji alamar kamar zan mutu” acewar sa.

“Ma’aikatan lafiya a asibiti basa kula marasa lafiya yadda ya kamata, ga kyara da tsangwama.

“Hakan ta sanya marasa lafiya da dama kauracewa zuwa asibiti domin ko sunje da bakin cikin ma’aikatan za su dawo” ya kara da cewa.

Ita kuwa wata marar lafiyar da itama aka iske a layin Kyamis Hajara Isma’il dake Unguwar Mariri ta talauci ne kawai ke sata zuwa kyamis.

Ta ce komai tsananin cuta gwara taje kyamis tun da ko taje asibitin ma bata da kudim ganin likita.

Ta kara da cewa mafiya yawan likotoci da malaman jinya a sibitoci basu da kirki basa ganin darajar mutum ko kadan.

“Idan kaje asibiti za kaga yadda suke dakawa marasa lafiya tsawa, su kuma wulakantasu yadda suka ga dama, hakan ta sanya gwara muje kyamis.” Ta ce.

Shi ma wani mazaunin Gwammaja a nan Kano Khalipha Yunusa ya ce ma’aikatan  jinya a asibiti sun wulakantashi yadda ba a zato akan bin layin asibiti.

Ya ce yadda ma’aikatan lafiya ke yiwa marasa lafiya a sibiti abin kare ba zai ci ba.

A don hakan ne ma ya ce gwanda ya yi tafiyar sa kyamis ya bada yan kudi tsirari a duba shi.

Ko akwai matsala karbar magani a kyamis

Wani dan jarida a nan Kano Abdulkaren Muhammad da ke unguwar Tukuntawa ya ce kiris ya rage ya rasa idanunsa sakamakon maganin da aka bashi a kyamis.

Ya ce lokacin da ya fara jin ciwon ido sai ya tafi kyamis domin a duba shi aka kuma bashi wani magani da ya yi amfani da shi sama da mako guda.

Sai da a cewar sa da yake ba likita ne ya auna shi ya bashi maganin ba kadan ya rage ya rasa idon nasa baki daya.

“Da naje Kyamis na yi masa dukkanin bayanin abin da ke damuna sannan ya dauko magani ya bane ba tare da anyi gwaji ba da hakan y kusan makantar da ni” ya ce.

Nasir Mustapha Salanta, shi ma ya sahida irin hadarin da ya fada game da karbar magani a kyamis.

Ya ce ko kadan ba zai kara zuwa kyamis karbar magani ba domin kuwa hakan ya kusan salwantar da rayuwar sa.

A cewarsa komai dogon layi gwanda ya je asibiti likita ya dubashi ya bshi magani.

Dalilan da yasa muke bada magani a kyamis

Sai dai a tattaunawar jaridar Kano Focus da wasu masu kyamis a nan Kano kan dalilian da ya sanya suke duba marasa lafiya su kuma ba likitoci ba sun ce akwai dalili.

Wani mai kyamis a unguwar Tukuntawa Ahmad Umar ya ce mafiya yawan masu kyamis basa bin dokar da aka gindaya na sayar da magani.

Ya ce a ayanzu kyamis waje ne kawai na nenan kudi da al’umma kuma suke taimakawa a tara.

Ya ce akwai da dama masu kyamis da ke rubutawa marasa lafiya magani sakaka ba tare da sanin me ke damun sa.

“Ko da yake bana cikin irin wadannan masu kyamis din amma dai masu kyamis suna abin da suka ga dama.

“Duk wanda ya zo siyan magani wajen ba tare da takardar da likita ya rubuta ba nakance masa koma ka ga likita” a cewar sa.

Shi ma wani mai kyamis  Zaidu Salisu Falalu ya ce da gaskene masu kyamis na baiwa marasa lafiya magani ba tare da sanin me ke damun suba.

Sai dai ya ce ba duka ba ne aka taru aka zama daya, domin shi  dai yana iya kokarin sa.

Ya ce yakan tambayi marasa lafiya kon sun yi gwaji kafin ya ce zai basu magani.

Sai dai ya ce idan yaga lamarin kamar ya tsananta to sai ya basu magani ko kuma ya yi musu allura.

Ko litoci na sane da wannan al’amari?

Tsohon shugaban kungiyar likotoci ta kasa reshen jihar Kano Sunusi Muhammad Bala ya ce doka ta tanadarwa masu kyamis yadda za su gudanar da sana’ar su.

A cewar sa abin da akasan kyamis da shi shi ne ya bada taimakon gaggawa, ya kuma sayar da magani idan likita ya rubuta.

Dakta Bala ya ce ko kadan ba aikin mai kyamis ba ne ya yiwa marasa lafiya gwaji ko kuma ya basu maganin cuta.

Ya kuma ce dukkanin marar lafiyar da ya zabi ya dinga zuwa kyamis domin a duba lafiyarsa to kuwa lafiyar sa ba za ta taba dai-daita ba.

“Abin da masu kyamis za su ce  ko kana da typhoid da malaria su kuma baka magnain da zai iya kashe ka.”

Dakta Bala ya ce kungiyarsu ta aike da wani kudirin doka gaban zauren majalisar jiha da zai dinga daukar mataki kan masu yi musu sojan gona a ayyukan su.

Ya kuma ce kudirin dokar idan aka amince da shi zai hukunta dukkanin ma’aikatan lafiyan da suke shiga ayyukan likitoci suna fakewa.

Ya kuma shawarci jama’a da akowanne lokaci su guji jefa lafiyar su cikin hadari.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Hausa

Majiyyata sun koka kan yajin aikin likitoci a Asibitin Malam Aminu Kano

Published

on

AKTH

Aminu Abdullahi

Yajin aikin likitoci masu neman kwarewa a asibitin koyarwa na Malam Aminu Kano ya jefa marasa lafiya cikin mawuyacin hali.

A zagayen da Kano Focus tayi ta gano yadda yajin aikin likitoci masu neman kwarewa ya gurgunta harkokin kula da lafiyar majiyyata a asibitin.

Wani majinyaci mai suna Abba Shehu ya ce mafi yawansu ‘yan’uwansu ne ke kulawa da su.

Ya kara da wasu kuwa an salleme su zuwa gida sakamakon karancin wadanda za su kula da su.

Ya kara da cewa a ya yin da aka shiga kwana na uku ana yajin aikin ya gaza samun allurar da yakamata a yi masa.

“Typhoid ke damuna, a da ina samun kulawa sosai, sa6anin yanzu. Iya magunguna kawai na sha, amma ba bu wanda zai yi min allura,” a cewarsa.

Maryam Yusuf cewa ta yi, ta fara rashin lafiya ne daga ciwon kai wanda har takai ga ta kwanta.

Ta kara da cewa tazo ganin likita, amma cikin rashin sa’a aka ce bai zo ba, duk da cewa ciwon yana damunta.

A nasa bangaren, shugaban kungiyar likitoci masu neman kwarewa reshen asibitin koyarwa na Malam Aminu Kano Mujahid Muhammad Hassan, ya ce ba za su koma bakin aiki ba har sai an biya musu bukatunsu.

Ya ce kaso saba’in da biyar na likitocin asibitin suna cikin kungiyar, kuma sune suke gudanar da yajin aikin.

Ya kara da cewa gwamnatin tarayya ta gaza biya musu bukatarsu ta kara kudaden ‘hazard allowance’ da suka yi ‘yarjejeniya a shekarar da ta gabata.

“Kudin da ake baiwa ma’aikatan lafiya na ‘hazard allowance’ bai wuce dubu biyar ba a wata.

“A kwai likitocin da ake cewa ‘house officers’ ba a biya su albashinsu na watanni uku ba, shima muna bukatar a biyasu dukkan hakkokinsu kafin mu janye yajin aiki,” a cewar sa.

Ya kuma ce dole ne a biya su ‘allowance’ kaso hamsin cikin dari na cikakken albashin kowane ma’aikaci.

Ya ce “Dole ne a biya mu bashin ‘allowance’ na yaki da annobar COVID-19 a manyan asibitocin jihohi.”

Continue Reading

Hausa

Rashin kasuwa ya sa ma su sayar da zo6o komawa sana’ar kunu

Published

on

Aminu Abdullahi

Kasuwar zobo da kunun aya da lemo da kuma lamurje na neman 6acewa a jihar Kano biyo bayan hana sayar da kayan hadin lemukan da gwamnatin jihar tayi.

Kano Focus ta ruwaito yadda wasu ma su sana’ar zo6o suka koka bisa yadda a yanzu sana’ar ke neman rugujewa sakamakon rashin masu siye.

Talatu Hassan ta ce ada tana yin cinikin zobo na naira dubu uku a kowace rana saidai a yanzu dakyar take sayar da na Naira dari biyar sakamakon rashin ma su siye.

Ta kara da cewa kayan hadin suna da matukar tsada kuma ba ko ina ake samun su ba sakamakon haramta sayar da su da akayi.

” Idan munje kasuwar ma a boye ake siyar mana da su wani lokacin ma haka muke dawowa ba tare da mun siyo ba.

” Jarina ya karye kowa yana jin tsoron siya don kada ya kamu da wata annoba a zahirin gaskiya muna cikin wani hali,” a cewar ta.

Aisha Lawan ta ce tana saidai zo6o da lemo da kunun aya na Naira dubu hudu kafin bullar annobar da ake zargin sinadaren hadawa ne suka haddasata.

Saidai ta ce a yanzu tana sayar da iya zo6o ne kawai ba kuma tare da ta sanya masa sinadaren da ta saba sawa a baya ba.

“Yanzu ba a siyar dasu sai ansha wahala ake samu ina yin zo6o na dari uku ko biyar ne a kullum shima da siga kawai nake hadashi.

“Gaskiya a yanzu yafi tsada tunda ba bu kayan hadi dake saka shi zaki, kawai iya dafaffen Zobo ne da sikari,” inji ta.

Ta kuma ce kamata yayi gwamnati ta samar da doka mai tsauri da za a hukunta duk wanda aka kama yana saida sinadaren da suka lalace maimakon haramta siyarwa gaba daya.

” Kaga yanzu azumi na zuwa kuma mun fi yin ciniki da azumi fiye da yadda muke yi a baya, don ni na yanke shawarar fara tuyar awara tunda yanzu ba bu kasuwar zo6o,” a cewar ta.

Rukayya Abdullahi ta ce yanzu ta koma sana’ar sayar da awara da Kunu saboda daina siyan zobo da aka yi.

“Tun daga lokacin da aka ce annobar nan ta bulla kuma a sanadiyyar kayan hadin zobo, nake tafka a sara.

” Dole ce ta sanya na koma sana’ar saida kunun tsamiya da awara domin idan na zauna ba bu mai ba ni,” inji ta.

” ya”ya na uku kuma mahaifinsu ya rasu shekaru biyar da suka gabata,” a cewar Rukayya.

A na su bangaren wasu mutane sun bayyana fargabar da suke da ita na shan Zobo.

Saifullahi Usman ya ce duk da cewa mahukunta na alakanta annobar data faru da shan zobo wanda aka hada da sinadaren da suka lalace amma har yanzu yana siya ya sha.

Ya ce a yadda ake zafi a gari yana bukatar abinda zai sanyaya masa makoshi mai zaki kuma bashi da halin da zai sayi lemo dan kamfani wanda hakan tasa yake cigaba da siyan dan hadi,” a cewar sa.

” Ni ba zan iya kashe fiye da naira dari ba don kawai nasha lemon roba na kamfani na gwammace nasha zobo na Naira hamsin na hada da abincin dari da hamsin.

Kullum sai na siya amma dai yawan sa bai kai na da, da nake siya ba,” inji shi.

Zainab Jibril ta ce daga lokacin da annobar ta bulla zuwa yanzu bata kara shan wani abu da tasan ana hadawa da sinadarin ba.

Ta ce wani lokacin ma takan gwammacewa ta hada da kanta maimakon siyan na waje.

“ina fata a shawo kan wannan matsala kafin azumi, don al’umma za su shiga cikin wani hali matukar aka tafi a haka,” inji ta.

Continue Reading

Hausa

Darakta Ashiru Nagoma ya samu lafiya

Published

on

Mukhtar Yahya Usman

Fitaccen darktan shirya fina-finan Hausa Ashiru Nagoma ya fito daga Asibiti bayan da likitoci suka tabbatar da samun lafiyarsa.

Kano Focus ta ruwaito an sallamo shi daga asibitin ne da yammacin yau Alhamis.

Idan za a iya tunawa dai tun a ranar 14 ga watan Janairu ne ‘yan uwansa da kuma kungiyar Fauziyya D Sulaiman suka kai shi asibiti, bayan anyi zarigin yana da tabun hankali.

Rahotannin sunyi nuni dacewa Nagoma ya shafe kimanin shekaru goma yana dauke da cutar tabin hankali.

Ko da yake al’umma da dama na ganin ba cutar tabin hankali ke damunsaba illa ta damuwa, ciki kuwa har da ‘yan uwansa.

Haka zalika makwanni shida ke nan kungiyar jin kai ta Fauziyya D Sulaiman da hadin gwiwar ‘yan uwansa suka garzaya dashi asibiti domin duba lafiyarsa.

Acewar dan uwa ga darktan Kabiru Abubakar Yusuf, Ashiru Nagoma ya samu lafiya sumul har ma an sallamoshi daga asibiti.

Kabiru Abubakar ya kuma mika godiyarsa ga dukkanin wadanda suka tallafa wajen samun lafiyar tasa, musamman Fauziyya D Sulaiman da kuma rukunnan Abokanansa Baki daya.

Haka zalika ya ce suna godewa duk wanda ya tallafa musu da addua wajen ganin dan uwan na su ya samu lafiya.

Continue Reading

Trending