Connect with us

KANUN LABARAI

Dalilan da ke sa iyaye yiwa ‘ya’yansu auren dole

Published

on

Wani masani kan zamantakewar dan adam a jami’ar Bayero dake nan Kano Malam Aminu Dambazau ya ce iyaye na yiwa ‘ya’yansu auren dole ne bisa dalilai da dama.

Malamin yayin zantawarsa da jaridar Kano Focus ya zayyana dalilai hudu a matsayin manyan dalilan da ke jawo auren dolen ga yara mata.

Ya ce dalilan sun hadar da kwadayi da talauci da kuma jahilci sai kuma al’ada.

Ya ce galibin  matan da shekarun su suka haura a shirin zuwa talatin sune suka fi fuskantar kalubalen auren dole.

Talauci

A cewar malamin iyaye suna yiwa ‘ya’yan su auren dole ne domin kubuta daga talauci.

Ya ce wasu iyayen kan zabi su aurar da ‘ya’yan su mata ga masu kudi domin dauke musu wahalhalun kudaden da za su kashe yayin aurar da ‘ya’yan nasu.

“Wani mahaifin yana tirsasawa ‘yar sa auren mai kudi koda kuwa bata son sa.

“Dalili kuwa shi ne wani zai dauki nauyi duk kudin da za a kashe a bikin.

“A karshe sai kaga yarinya tashiga wani hali wanda bai kamata ba,”

Jahilci

Ya kuma ce karancin ilimi da wasu iyayen ke dashi na taka rawar wajen kara ta’azzara dabi’ar auren dole.

Ya ce idan da ace iyaye sun san irin matsalar da hakan zai haifar bayan yin auren, ko kadan ba za su yiwa ‘ya’yan  su ba.

Malam Danbazau ya ce wasu iyayen na da karancin ilimin fahintar menene ma auren dole da hakan ke sa su aurar da yaransu ga wanda suke bukata ba tare da la’akari da matsalar da hakan zai haifar ba.

Kwadayi

Malam Aminu Dambazau ya ce galibin wasu iyayen na yiwa yaransu auren dole ne saboda kwadayin abin duniya kawai.

 

“Akwai iyayen da kwadayin abin duniya ke sa su yiwa ‘ya’yansu mata auren dole.

“Za kaga suna da rufin asiri amma idan wani yafito daga babban gida, ko yafi su arziki to a kokarin alakanta kansu da mutumin sai su aurar da ‘ya’yansu gareshi koda kuwa basa son sa.”

Dambazau ya ce neman suna da son a rakabu da jikin masu da shi na taka rawar gani wajen yin auren dole.

Malamin ya ce aurar da ‘ya mace ga wanda bata so, take hakkin dan adam ne da cin zarafinsa da ya zama wajibi a kawo karshen dabi’ar..

“Wasu ‘ya’yan kan kashe kansu koma su kashe wanda aka aura musu ta hanyoyi ma banbanta.

Al’ada

Haka zalika Dambazau yace wasu kabilun al’adarsu ce zabawa ‘ya’yan su miji ko matar da za su aura ba tare da sanin su ba.

A cewarsa Hausawa sun dade da dabi’ar  yiwa ‘ya’yansu auren dole, da a karshe hakan ke haifar da gaba a cikin iyali.

“Akwai matan dake sanadiyar mutuwar mazajensu ta hanyoyi daban daban sakamakon gina auren ba bisa ka’ida ba”

Ya kuma ce babu yadda za a yi ma’aurata su zauna lafiya matukar ba ayi auren bisa soyayya ba.

Ya ce wasu matan kan cigaba da mu’amala da samarin su nada duk kuwa da cewa akwai aure a kansu.

“A karshe sai kaga yarinya da aurenta amma tana karuwanci da wani namijin a waje,

“Hakan kuma ka iya sawa ta dauko wata cutar da za ta shafawa mijin ta na gida,”

Haka zalika ya ce koda an haifi ‘ya’ya basu cika samun kulawa yadda yakamata ba daga gurin mahaifiyarsu.

Ya kuma shawarci masu yin aure da su kauracewa auren wadanda suka nuna basa kaunarsu domin gujewa matsalar da kaje tazo.

Auren dole na tafiyar da farinciki na har abada

Wasu mata da jaridar Kano Focus ta zanta da su da suka tsinci kansu cikin auren dole, sun ce auren ya tafiyar musu da farinciki na har abada.

Hadiza Umar wata mata ce da aka yiwa auren dole ta ce duk da Allah ya albarkanceta da ‘ya’ya uku amma ta rasa farin cikinta tun daga lokacin da mahaifiyyarta ta aura mata wanda bata so.

Hadiza  mai shekaru Talatin  tace tana da wanda takeso da har sunyi alkawarin yin aure da zarar ta kammala karatun digiri.

Amma daga baya mahaifiyyar ta ta gabatar mata da wani mutum na daban a matsayin wanda zata aura.

Ta ce mahaifinta ya rasu wanda hakan yasa mahaifiyyarta itace kadai keda iko akan su.

“Saurayina na farko mai suna Aliyu Adam munyi matukar shakuwa kuma yana da rufin asiri daidai gwargwado.

“Ya kuma nemi ya turo magabatansa don ayi magana amma sai mahaifiyyata tace tana da wanda takeso ta aura min.

Ko menene mahangar addini

Wani malamin addinin musulunici a nan Kano da ke unguwar Sharada Muhammad Umar Sharada ya ce ba dai-dai bane iyaye su dinga yiwa yayansu auren dole.

Haka ya ce tilastawa yara mata fito da miji bayan basu da tsayayye ba dai-dai bane, kuma baya cikin koyarwar addini.

Malamin ya ce Allah da kansa ya ce kowanne  al’amari a kididdige ya ke kuma yana da lokacin faruwarsa.

A don haka ne ya ja hankalin iyaye da su dinga bin koyarwar addinin musulunci a koda yaushe.

A cewar sa akwai tarin matsaloli matukar akayi auren da ya saba koyarwar addinin musulunci.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Hausa

Majiyyata sun koka kan yajin aikin likitoci a Asibitin Malam Aminu Kano

Published

on

AKTH

Aminu Abdullahi

Yajin aikin likitoci masu neman kwarewa a asibitin koyarwa na Malam Aminu Kano ya jefa marasa lafiya cikin mawuyacin hali.

A zagayen da Kano Focus tayi ta gano yadda yajin aikin likitoci masu neman kwarewa ya gurgunta harkokin kula da lafiyar majiyyata a asibitin.

Wani majinyaci mai suna Abba Shehu ya ce mafi yawansu ‘yan’uwansu ne ke kulawa da su.

Ya kara da wasu kuwa an salleme su zuwa gida sakamakon karancin wadanda za su kula da su.

Ya kara da cewa a ya yin da aka shiga kwana na uku ana yajin aikin ya gaza samun allurar da yakamata a yi masa.

“Typhoid ke damuna, a da ina samun kulawa sosai, sa6anin yanzu. Iya magunguna kawai na sha, amma ba bu wanda zai yi min allura,” a cewarsa.

Maryam Yusuf cewa ta yi, ta fara rashin lafiya ne daga ciwon kai wanda har takai ga ta kwanta.

Ta kara da cewa tazo ganin likita, amma cikin rashin sa’a aka ce bai zo ba, duk da cewa ciwon yana damunta.

A nasa bangaren, shugaban kungiyar likitoci masu neman kwarewa reshen asibitin koyarwa na Malam Aminu Kano Mujahid Muhammad Hassan, ya ce ba za su koma bakin aiki ba har sai an biya musu bukatunsu.

Ya ce kaso saba’in da biyar na likitocin asibitin suna cikin kungiyar, kuma sune suke gudanar da yajin aikin.

Ya kara da cewa gwamnatin tarayya ta gaza biya musu bukatarsu ta kara kudaden ‘hazard allowance’ da suka yi ‘yarjejeniya a shekarar da ta gabata.

“Kudin da ake baiwa ma’aikatan lafiya na ‘hazard allowance’ bai wuce dubu biyar ba a wata.

“A kwai likitocin da ake cewa ‘house officers’ ba a biya su albashinsu na watanni uku ba, shima muna bukatar a biyasu dukkan hakkokinsu kafin mu janye yajin aiki,” a cewar sa.

Ya kuma ce dole ne a biya su ‘allowance’ kaso hamsin cikin dari na cikakken albashin kowane ma’aikaci.

Ya ce “Dole ne a biya mu bashin ‘allowance’ na yaki da annobar COVID-19 a manyan asibitocin jihohi.”

Continue Reading

Hausa

Rashin kasuwa ya sa ma su sayar da zo6o komawa sana’ar kunu

Published

on

Aminu Abdullahi

Kasuwar zobo da kunun aya da lemo da kuma lamurje na neman 6acewa a jihar Kano biyo bayan hana sayar da kayan hadin lemukan da gwamnatin jihar tayi.

Kano Focus ta ruwaito yadda wasu ma su sana’ar zo6o suka koka bisa yadda a yanzu sana’ar ke neman rugujewa sakamakon rashin masu siye.

Talatu Hassan ta ce ada tana yin cinikin zobo na naira dubu uku a kowace rana saidai a yanzu dakyar take sayar da na Naira dari biyar sakamakon rashin ma su siye.

Ta kara da cewa kayan hadin suna da matukar tsada kuma ba ko ina ake samun su ba sakamakon haramta sayar da su da akayi.

” Idan munje kasuwar ma a boye ake siyar mana da su wani lokacin ma haka muke dawowa ba tare da mun siyo ba.

” Jarina ya karye kowa yana jin tsoron siya don kada ya kamu da wata annoba a zahirin gaskiya muna cikin wani hali,” a cewar ta.

Aisha Lawan ta ce tana saidai zo6o da lemo da kunun aya na Naira dubu hudu kafin bullar annobar da ake zargin sinadaren hadawa ne suka haddasata.

Saidai ta ce a yanzu tana sayar da iya zo6o ne kawai ba kuma tare da ta sanya masa sinadaren da ta saba sawa a baya ba.

“Yanzu ba a siyar dasu sai ansha wahala ake samu ina yin zo6o na dari uku ko biyar ne a kullum shima da siga kawai nake hadashi.

“Gaskiya a yanzu yafi tsada tunda ba bu kayan hadi dake saka shi zaki, kawai iya dafaffen Zobo ne da sikari,” inji ta.

Ta kuma ce kamata yayi gwamnati ta samar da doka mai tsauri da za a hukunta duk wanda aka kama yana saida sinadaren da suka lalace maimakon haramta siyarwa gaba daya.

” Kaga yanzu azumi na zuwa kuma mun fi yin ciniki da azumi fiye da yadda muke yi a baya, don ni na yanke shawarar fara tuyar awara tunda yanzu ba bu kasuwar zo6o,” a cewar ta.

Rukayya Abdullahi ta ce yanzu ta koma sana’ar sayar da awara da Kunu saboda daina siyan zobo da aka yi.

“Tun daga lokacin da aka ce annobar nan ta bulla kuma a sanadiyyar kayan hadin zobo, nake tafka a sara.

” Dole ce ta sanya na koma sana’ar saida kunun tsamiya da awara domin idan na zauna ba bu mai ba ni,” inji ta.

” ya”ya na uku kuma mahaifinsu ya rasu shekaru biyar da suka gabata,” a cewar Rukayya.

A na su bangaren wasu mutane sun bayyana fargabar da suke da ita na shan Zobo.

Saifullahi Usman ya ce duk da cewa mahukunta na alakanta annobar data faru da shan zobo wanda aka hada da sinadaren da suka lalace amma har yanzu yana siya ya sha.

Ya ce a yadda ake zafi a gari yana bukatar abinda zai sanyaya masa makoshi mai zaki kuma bashi da halin da zai sayi lemo dan kamfani wanda hakan tasa yake cigaba da siyan dan hadi,” a cewar sa.

” Ni ba zan iya kashe fiye da naira dari ba don kawai nasha lemon roba na kamfani na gwammace nasha zobo na Naira hamsin na hada da abincin dari da hamsin.

Kullum sai na siya amma dai yawan sa bai kai na da, da nake siya ba,” inji shi.

Zainab Jibril ta ce daga lokacin da annobar ta bulla zuwa yanzu bata kara shan wani abu da tasan ana hadawa da sinadarin ba.

Ta ce wani lokacin ma takan gwammacewa ta hada da kanta maimakon siyan na waje.

“ina fata a shawo kan wannan matsala kafin azumi, don al’umma za su shiga cikin wani hali matukar aka tafi a haka,” inji ta.

Continue Reading

Hausa

Darakta Ashiru Nagoma ya samu lafiya

Published

on

Mukhtar Yahya Usman

Fitaccen darktan shirya fina-finan Hausa Ashiru Nagoma ya fito daga Asibiti bayan da likitoci suka tabbatar da samun lafiyarsa.

Kano Focus ta ruwaito an sallamo shi daga asibitin ne da yammacin yau Alhamis.

Idan za a iya tunawa dai tun a ranar 14 ga watan Janairu ne ‘yan uwansa da kuma kungiyar Fauziyya D Sulaiman suka kai shi asibiti, bayan anyi zarigin yana da tabun hankali.

Rahotannin sunyi nuni dacewa Nagoma ya shafe kimanin shekaru goma yana dauke da cutar tabin hankali.

Ko da yake al’umma da dama na ganin ba cutar tabin hankali ke damunsaba illa ta damuwa, ciki kuwa har da ‘yan uwansa.

Haka zalika makwanni shida ke nan kungiyar jin kai ta Fauziyya D Sulaiman da hadin gwiwar ‘yan uwansa suka garzaya dashi asibiti domin duba lafiyarsa.

Acewar dan uwa ga darktan Kabiru Abubakar Yusuf, Ashiru Nagoma ya samu lafiya sumul har ma an sallamoshi daga asibiti.

Kabiru Abubakar ya kuma mika godiyarsa ga dukkanin wadanda suka tallafa wajen samun lafiyar tasa, musamman Fauziyya D Sulaiman da kuma rukunnan Abokanansa Baki daya.

Haka zalika ya ce suna godewa duk wanda ya tallafa musu da addua wajen ganin dan uwan na su ya samu lafiya.

Continue Reading

Trending